Kısa tanım
Eğim, dikey yükselmenin yatay ilerlemeye oranıdır. Yatayda 100 metre giderken 10 metre yükseliyorsan eğim %10'dur. Oran olduğu için birimi yoktur — metre ile ölçsen de adımla ölçsen de aynı sayıyı bulursun, yeter ki ikisini aynı birimle ölç.
Arazide eğim tek bir sayı değildir; her noktada farklıdır. "Bu arazinin eğimi %12" dendiğinde kastedilen genellikle ortalamadır ve arazinin bir köşesi bunun iki katı olabilir.
Üç yazım biçimi
Yüzde (%)
Yükseklik farkı ÷ yatay mesafe × 100. Türkiye'de arazi, imar ve tarım bağlamında varsayılan biçim budur. Sınırsız büyür: dikey bir duvarın eğimi sonsuzdur.
Derece (°)
Aynı oranın açı karşılığı, arktanjantı. 0° yatay, 90° dikeydir. Küçük eğimlerde yüzdeden çok daha küçük bir sayı çıkar — bu yüzden ikisini karıştırmak araziyi olduğundan düz gösterir.
Oran (1:N)
"Her N metre yatayda 1 metre yükselir" demektir. 1:10 oranı %10 eğime eşittir. Mühendislik çizimlerinde ve kanal eğimlerinde sık kullanılır.
%100 eğim 45 derecedir, 100 derece değil. Bu, konunun en sık takıldığı yer. Yüzde 100'ü geçebilir; derece 90'ı geçemez.
Sık kullanılan değerlerin karşılıkları ve ara değerler için çevirici eğim hesaplama sayfasında.
Neden önemli
Eğim, bir arsanın üzerine ne yapılabileceğini ve bunun neye mal olacağını doğrudan belirler. Düz bir parselde temel kazısı öngörülebilirken, %25 eğimli bir parselde kazı-dolgu dengesi, istinat duvarı ve yol bağlantısı ayrı birer maliyet kalemine dönüşür. Tarımda ise makineyle çalışma sınırını ve erozyon riskini belirler.
Bunun yanında eğimin yönü de sayar: kuzeye bakan bir yamaç kışın belirgin biçimde daha az güneş alır, güneye bakan yamaç yazın daha sıcaktır. Aynı eğimdeki iki parsel, yalnızca baktıkları yön yüzünden farklı arazilerdir.
Sık sorulanlar
Bir arazinin eğimini nasıl öğrenebilirim?
İki yolu var. Araziye gidip iki nokta arasındaki yükseklik farkını ve yatay mesafeyi ölçebilirsin. Ya da sayısal yükseklik modelinden okuyabilirsin: harita üzerinde noktayı seçtiğinde kot değerleri veriden gelir ve eğim hesaplanır. İkinci yol saniyeler sürer ve ücretsizdir; karşılığında çıplak zemini ölçer, bina ve ağaçları görmez. Buradan deneyebilirsin.
%70 eğim kaç derecedir?
%70 eğim 35 derecedir. Dönüşüm arktanjant ile yapılır: arktanjant(0,70) = 34,99°. Yüzde ile derece aynı şey değildir; %100 eğim 45 dereceye karşılık gelir.
Haritada eğim nasıl bulunur?
Eş yükselti eğrileri olan bir haritada iki komşu eğri arasındaki kot farkı bilinir. Bu farkı, eğriler arasındaki yatay mesafeye bölüp 100 ile çarparsan yüzde eğimi bulursun. Eğriler sıklaştıkça arazi diklesir. Sayısal haritalarda bu hesap otomatik yapılır.
Google Earth'te arazi eğimi nasıl bulunur?
Google Earth Pro'da iki nokta arasına bir yol çizip sağ tıklayarak yükseklik profilini açarsın; profil, yol boyunca kot değişimini ve eğimi gösterir. Program indirmek gerekir ve sonuç tek bir çizgi boyuncadır, alanın tamamı için değil.
Eğim yüzde mi derece mi ölçülür?
Türkiye'de arazi, imar ve tarım konuşmalarında yüzde kullanılır. Derece daha çok mühendislik ve çatı hesaplarında geçer. İkisi aynı bilgiyi anlatır, ölçekleri farklıdır: yüzde sınırsız büyür, derece 90'da durur.