Hesap makinesi
İki nokta arasındaki yükseklik farkını ve aralarındaki yatay mesafeyi gir.
Formül
Eğim, dikey değişimin yatay değişime oranıdır:
Yüzde eğim
eğim (%) = (yükseklik farkı ÷ yatay mesafe) × 100
Derece eğim
eğim (°) = arktanjant(yükseklik farkı ÷ yatay mesafe)
Çözümlü örnek. Parselin alt ucu 142 m, üst ucu 154 m kotta; aradaki yatay mesafe 100 m. Yükseklik farkı 154 − 142 = 12 m. Yüzde eğim (12 ÷ 100) × 100 = %12. Derece karşılığı arktanjant(0,12) = 6,8°. Oran olarak 1:8,3 — yani her 8,3 metre yatayda 1 metre yükselir.
En sık yapılan hata
Yatay mesafe, yürüdüğün mesafe değildir
Formüldeki mesafe yatay izdüşümdür — haritada iki nokta arasında ölçtüğün uzunluk. Arazide yamaç boyunca yürüyerek ölçtüğün mesafe ise eğik mesafedir ve her zaman daha uzundur. Eğik mesafeyi formüle koyarsan eğimi olduğundan küçük bulursun.
Fark küçük eğimlerde önemsizdir (%10'da binde 5), dik arazide büyür: %50 eğimde eğik mesafe yatayın %11,8 üstündedir ve bunu karıştırmak eğimi %50 yerine %44,7 gösterir.
İkinci sık hata yüzde ile dereceyi eş saymaktır. %100 eğim 100° değil, 45°'dir — yatayda 100 metre giderken 100 metre yükselmek demektir. Yüzde teorik olarak sınırsız büyür, derece 90°'de durur.
Dönüşüm çizelgesi
Sık kullanılan değerler. Ara değerler için yukarıdaki çevirici işini görür.
| Yüzde | Derece | Oran | Anlamı |
|---|---|---|---|
| %1 | 0,6° | 1:100 | Gözle fark edilmez; drenaj için yeterli |
| %2 | 1,1° | 1:50 | Yaya rampası üst sınırına yakın |
| %5 | 2,9° | 1:20 | Düz sayılır |
| %10 | 5,7° | 1:10 | Hafif eğimli |
| %15 | 8,5° | 1:6,7 | Yürürken belirgin |
| %20 | 11,3° | 1:5 | Orta eğimli üst sınırı |
| %30 | 16,7° | 1:3,3 | Dik; istinat gündeme gelir |
| %50 | 26,6° | 1:2 | Çok dik |
| %70 | 35,0° | 1:1,4 | Makineli tarım pratikte biter |
| %100 | 45,0° | 1:1 | Yatay kadar dikey |
Ölçüye gitmeden
Bu sayfa iki kotu bildiğini varsayıyor. Bilmiyorsan — çoğu zaman durum budur — kotları araziye gitmeden okuyabilirsin: arazi eğimi ölçme aracı seçtiğin alanın kot aralığını, ortalama eğimini ve en dik noktasını haritadan çıkarır.