Eğimi şimdi ölç
Mahalle, köy ya da ilçe adı yaz ve listeden seç. Ölçüm, seçtiğin noktanın çevresindeki kare alan için yapılır.
Haritanın üzerine gel: o noktanın kotu ve eğimi görünür.
Ölçüm
Sonucu nasıl okumalı
Eğim Türkiye'de genellikle yüzde ile konuşulur: 100 metre yatay giderken kaç metre yükseldiğin. %10 eğim, 100 metrede 10 metre demektir. Derece ise aynı şeyin açı karşılığıdır ve küçük eğimlerde yüzdeden belirgin biçimde düşük görünür — %10 yalnızca 5,7°'dir. İkisini karıştırmak, arazinin sandığından iki kat dik ya da düz görünmesine yol açar.
Pratikte şu bantlar işe yarar. Bunlar kesin kurallar değil, arazi bakarken kullanılan kaba eşiklerdir; resmî bir sınıflandırma değildir.
Kaba eşikler
- %0–2 · düz. Yapı da tarım da sorunsuz. Kazı-dolgu dengesi kolay kurulur.
- %2–6 · hafif eğimli. Çoğu yapı türü rahat oturur; bodrum kazısı avantaja bile dönebilir.
- %6–12 · orta eğimli. Yapıyı kademelendirmek gerekebilir. Yol ve altyapı maliyeti görünür biçimde artar.
- %12–20 · dik. İstinat duvarı ve ciddi kazı ihtimali yüksek. Tarımda makine kullanımı zorlaşır.
- %20 üzeri · çok dik. Yapılaşma mühendislik işidir; bazı yerlerde imar da sınırlar.
Ortalama eğim tek başına yanıltıcı olabilir. Bir yamacın ortalaması %12 çıkabilirken parselin bir köşesi %35 olabilir. Yukarıdaki haritada koyu lekeler tam olarak bunu gösterir: ortalamanın sakladığı yerler. Aracın "en dik nokta" satırı da bu yüzden ayrı veriliyor.
Bakı — yani yamacın hangi yöne dönük olduğu — eğim kadar önemlidir. Kuzeye bakan bir yamaç kışın belirgin biçimde az güneş alır; güneye bakan yamaç tarımda erken, yapıda sıcak olur. Araç, ölçülen alandaki baskın bakıyı ve bu yöne bakan hücrelerin oranını gösteriyor.
Ölçüm nasıl yapılıyor
Seçtiğin noktanın çevresine bir kare çiziliyor, bu karenin içine düzenli bir ızgara yerleştiriliyor ve her düğümün deniz seviyesinden yüksekliği (kotu) sayısal yükseklik modelinden okunuyor. Ardından her hücrede komşularına göre yükseklik farkı alınıp eğim hesaplanıyor — arazide eğim ölçen bir mühendisin yaptığı işin aynısı, yalnızca noktaları ayağıyla değil veriden alıyor.
Kullanılan veri Terrarium sayısal yükseklik modeli. Çözünürlük seçtiğin alanın büyüklüğüne göre değişiyor: dar bir alanda hücre yaklaşık 7–8 metre, geniş alanda 30 metreye kadar çıkıyor. Aracın sonuç listesinde o ölçüm için geçerli çözünürlük yazıyor — tahmin etmene gerek yok.
Kotlar ortometrik, yani deniz seviyesine göre. Bu, tapu ve imar belgelerinde göreceğin kotla aynı referans; GPS cihazlarının ham "elipsoit yüksekliği" değeriyle Türkiye'de aralarında yaklaşık 35–40 metre fark bulunur. Eğim hesabı iki nokta arasındaki farka dayandığı için bu kayma eğimi etkilemez, ama mutlak kot okurken bilmekte fayda var.
Google Earth'e göre farkı
Arazi eğimi sorulduğunda en sık verilen cevap Google Earth Pro'dur ve işe yarar: programı indirir, konumu bulur, yol profili çizer, iki uç arasındaki yükseklik farkını okur, sonra yüzdeye kendin çevirirsin. Doğru sonuç verir; sadece birkaç dakika ve bir masaüstü kurulumu ister.
Buradaki fark yöntemde değil, yolun uzunluğunda: kurulum yok, tek bir profil çizgisi yerine alanın tamamı ölçülüyor ve sonuç doğrudan yüzde olarak çıkıyor. Telefondan da aynı şekilde çalışır.
Karşılaştırma
Google Earth tek bir çizgi boyunca kesit verir; burada alanın tamamı hücre hücre ölçülür. Bir parselin ortalamasını ve en dik köşesini aynı anda görmek istediğinde aradaki fark budur. Buna karşılık Google Earth'ün uydu görüntüsü ve tarihsel arşivi burada yok — ikisi birbirinin yerine değil, yanına geçiyor.
Neyi ölçmez
Bu ölçümün sınırlarını baştan bilmek, sonuca yanlış güvenmekten iyidir.
Sınırlar
Bina, ağaç ve duvar yoktur. Model çıplak zemini anlatır. Komşunun binası ya da sık bir zeytinlik ölçüme girmez.
Çözünürlük parsel sınırından kabadır. Hücre 7–30 metre arasında; küçük bir parselin içindeki kısa ama dik bir sekiyi kaçırabilir.
Parsel sınırı çizilmez. Ölçüm bir kare alan içindir, tapudaki sınırın kendisi için değil. Parselin kendi sınırıyla çalışmak istiyorsan ada-parsel numarasıyla uygulamayı kullan.
Su, ölçümün dışında tutulur. Açık deniz bu veride tam olarak 0 metre okunur; seçilen alana su düşerse haritada ayrı renkle gösterilir ve ortalama, kot aralığı ile bakı yalnızca karadan hesaplanır. Deniz seviyesinin altındaki kara ise negatif okunur ve ölçüme dahildir — kıyıda eksi bir kot görmek beklenen bir sonuçtur.
Resmî belge değildir. Ruhsat, keşif ya da hukuki bir işlemde bu sayıya dayanma; ölçme bürosunun yerini tutmaz.
Eğimi öğrendikten sonra
Eğim, araziyi uzaktan değerlendirirken bakılan ilk şey ama tek şey değil. Parselin kendi sınırıyla, gerçek arazi görüntüsü üzerinde çalışmak — kot farkını köşe köşe görmek, manzarayı ve gün içindeki güneşlenmeyi ölçmek, sonucu bir video olarak paylaşmak — Parvio uygulamasının yaptığı iş. Ada ve parsel numarasını girmen yeterli.